01.07.2007

BERDAN

SALIH BOZAN

salihbozan@yahoo.com

Bi çavên tijî awir ketin oda çaremîn a dadgehê. Bêdeng herdu li hember dadwer sekinîn, di hundirê wan de hêrs dikeliyan. Wan biryara xwe girtibûn, çi di mejiyê wan de, di van neh mehan de kombûye wê gîşkî li pêş dadwer rokin, û çi dibe bila bibe.

Dadwer serê xwe sistesist ji ser gurzek rûpelên di nav destên wî de bûn rakir û li wan nihêrî.., çavên wî di bin pirsan de melûl bûn. Jin û peyakî pîst û pênc sal derbas ne kirine, ge li hev dinihêrine û ge li wî.

Piştî ku dadwer aniya xwe du.. sê caran misda, bi dengekî weke ku tîp di devî wî de ji hev vereşin, ji wan pirsî: çima win dikin hevdu berdin? hîn neh meh ser jindariya we re derbasnebûne ..? wine poşmam ne bine?.

Herduyan bi yek deng jê re gotin: na em poşmam na bin, jiyana me bi hevre êdina rengekî mirinê ye, em dixwazin zû tu me ji hev berdî, çimkî va cihana bedew li pêş çavên me reş bû ye.

Dadwer dîsa çend caran eniya xwe misda, destê xwe yî çepê kire bin çenga xwe, û bi çavên matmayî li wan nihêrî, ji wan xast yeke yek biaxivin. Despêkê hele tu biaxive (destê xweyî rastê berve xort dirêjkir).

Xort bihneke dirêjekûr kişand, çavên wî di ser serî dadwer re, di pencera paş wî re ji odê derketin, ji xwe re li avahiyên bajêr ên kevin nihêrî, li wê taxa xizanan. Li ser baniya xaniyekî jin peyakî nêzikî çel salî bi hev re dîwarek lêdikirin. Peya bûbû hoste, û jinê jî blok didan dest. Ji nişkava bi dubariya pirskirina dadwer re li xwe vegeriya û dest bi gotinê kir:

- ezbenî..! berku em bizewicin, me sê salan hevdu nasdikir, me ji hevdu gellek hezdikirin, sala ber zewacê, me heftê du caran hevdu didît. Ez ketibûm xewneke rengîn, rojên ber dîtina wê, min kêlîk kêlîk dijmartin. Ew li cem min bêhemtabû, jinên cihanê gîşkî ber çavên min ne dixewinîn, ji min be, ku keçên ser zemîn bi tevahî ewe.( û dengê wî lihevket, poz bi alewiyeke germ şewitî, û disa gotina xwe berdewamkir).

- ezbenî.. herku ez diçûm hevdîtina wê.., ew dihat…, bi rûken, çend pêlên fedîbûnê di çavên wê de weke gulên nû vebin, hejeke nazenîn ji lêvên wê dixuşiya. Gava slav li min dida, te digot qey hemû şanikên canî min hişyardibûn. Dengê wê çiqas melûl dihat, çiqas kûr diçû, tîp ji ser zimanî wê teke tek diweşiyan, her tîpek dibû hesteke serbixwe. Em li kêlekên hevdû, ser serîneyên baxçê bajêr rûdiştin, wê xwe bi min de diqemitand, weke ku bi min xwe ji tirsekê diparast. Pir caran demeke dirêj diçû, û em bê axavtin rûniştî diman, lê me dengê gupe gupa dilê hevdu zelal dibihîst. Ez ecêmayî dibûm çawa dil bê ziman ji hevdu famdikin. (dîsa  zengiloka wî bi peyvan xeniqî, hewşekî dengê wî hat birîn, dadwer jî hîn destê xwe yî çepê kiribû bin çenga xwe, û pirs li ser lêvên wî vedimirîn).

- ezbenî em zewicîn.., demê rêçikna xwe yên din hêdî hêdî koland, xwen firiyan, hemû tişt di van neh mehan de hatin guhartin. Hersê mehên sifteh xaş derbasbûn. Ez sibê zû diçûm karê xwe, karê wê çend katjmêran du min bû, ew bi min re êdina sibê ranedibû, min bi xwe taşta xwe çêdikir û bi lez dixwar ji bo ez di wextê re xwe bi karê xwe gihînim.

Ez êvarê westiyaî, birçî, vedigeriyam mal. Min ew didît.., por hinc, bi cilên gemarî û ne lihev, li ser dîwanê xwe dirêjkiribû, û ji xwe re li tilvîzerê dinihêrî. Gava min digot ez birçîme, wê li min vedigerand: xarin di saringê de ye, ji xwe re germbike û bixwe. Piştî min şîv dixar, xeweke giran xwe davête ser çavên min, û ji westabûna re ez cida diketim xew.

- ezbenî, weke ku ez ketime zindanekê, di jiyaneke gilover de dijîm. Ew keçika ku cihan pêş cavên min fireh dikir, rondikir, bi daxwazan mişt dikir, ew keçika winda bû, ez ni zam kuda çû, lê bê guman ne va ye (çavên xwe bi aliî jinikê de çîşkî zîvirand), va ya bû ye pêwanê vê zindana min e.

- ezbenî ez dikim ji vê zindanê derkevim.

Di vê wextê de perdedarê dadgehê kete hundir ku tiştekî ji dadwer re bibêje. Dadwer jê re got derkeve derva, derî li ser me bigre, kîçax min zengilê derî lêxist, we çaxê di hundir keve.

Xort di vê kêlikê de ketibû rewşeke cetin, ne karibû li jina xwe binihêriya, û ne li dadwer. Bêku zanibe hêsir bi çavên wî ketibûn yan na, desmala xwe ji beriya xwe derxist, çav û eniya xwe damala.

Dadwer bi çavên tewanbar li jinikê nihêrî, û jê pirsî: tu çi dibêjî..?

Jinikê rû yê xwe çişkî bada, li dîwarê rastê yê dadgehê nihêrî, tabloyeke kevine bê perwaz li ser dêwêr kifikî bûbû, di bin kifikê de odirê terazuyek dixewinî, li ser herdu lepên terazu mêşan bi salan zîç kiribûn.

Bi dubare ya dengê dadwer re li xwe vegeriya, bi fedîbûna keçeke çarde salî dest bi axavtina xwe kir:

- ezbenî.., ezbenî ez ni zanim çima li me weha bû. Ti xortan xeyne vî jinitiya min hişyar ne kir( serê xwe çîşkî berve xort de xarkir ), ew salên ku em hîn desgirtiyên hevdu bûn, ez nikarim ser wan biaxivim, ew xewnên tewre şêrin bûn di jiyana min de, ne bes weha bûn, ew xewnên di jiyana mirovan de kêm tên dîtin. Di wê qonaxê de, herku min ew didît, weke dergehên çîrokên hezar şev û şevekê pêş min vedibûn. Ez ni karim hezkirina ku min jê hezdikir ji kesekî re şîrovebikim, ancax ênku bi derdî evênê ketibin ew karibin min fambikin. Eceb kes kare bi peyvan gewhera evînê bi kesekî din naskirin bide?.

Gava ez diçûm hevdîtina wî, çiqas ez zû diçûm ew li ber min hatibû. Ji dûr ve min hezar daxwaz di çavên wî de didîtin. Peyv di devî wî de lihevdiqelibîn, nîvenîv ji devî wî derdiketin, weke ku bi hev re ketibûn qoşê. Kêfxaşiyekê ez ji kokê de dihejandim. Ez hest dibûm çendîn ez li vê cihanê hêjame, ku ez viqas mirovekî bextewer dikim. Min bi xwe re digot: erê.., hebûna min li vê cihanê ne vala ye, ez wateyekê didime jiyana mirovekî. Min digot: Xwedêwo.. biria mirina min ber mirina wî be, ji bo ez ne bînim ew ji vê cihanê biçe û hîn daxwazên wî ji min ne qediya ne.

Hêsir bi çavên jinikê ketin, kilê li ser çavan bi cih cih şehetîn, peyvên wê bi hundirî wê de vegeriyan, û bi dadwer re got: ezbenî min zêdetirîn mêşîne, ez ji te tika dikim, me zû ji hevdu berde, û min mecbûre parçe ya gotina din me ke.

Dadwer ketibû sîberan. Cara yekem bû ku ew di vî karî xwe yî bîst û pênc sal derbaskirine li dozeke weha rast tê. Wî xwe ji bîrkiribû ku ew dadwere:

Bi van gotnên wê re, ew jî li xwe vegeriya, li ser kursiya xwe çîşkî livya, û bi destê xwe nîşan dat jinikê ku berdewam bike.

- ezbenî.., em zewicîn, her sê mehên siftehîn xaş derbasbûn, lê bele..bele.. guhartinekê despêkir. Di wan sê mehan de, ez sibê ber wî radibûm, min taşte ji wî re çêdikir, deng li wî dikir, me bi hev re taşte dixwar, ew diçû karê xwe, min jî mala xwe didahev, û pê wî re bi du katjmêran re ez jî diçûm karê xwe. Ez berî wî dihatim mal, min zû xarin çêdikir, çiqas ez birçîbûma jî ez lihêviya wî dimam. Me bi hevra navra xwe dixar, û ge paşê derdiketin, ji xwe re digeriyan, yan diçûn serdana malbata dostekî, yan diçûn tiyatro, ge jî li mal diman, pêşeroja xwe ji xwe re dihûnan.

Lê guhartinek ni zam ji ku da hat. Piştî van sê mehan, herku ji karê xwe dihat, wê berî hemû tiştî bigota ka xarin, te çima va xarina çêkirî ye, ez ji vê xarinê heznakim, çima bê xuyê ye, va çi îsotin te kirikê kê ye. Li min êdina ne dinihêrî, çelengiya min li pêş çavên wî vemirî, çêkirina ku min ji bo wî xwe çêdikir, bê wate bû. Ku min jê dixast em çîşkî derkevin, ji xwe re bigerin, yan herin cem kesekî, digot ez westiya me, xewa min tê ye. Diçû ser textê xewê, û berku ez herim xwe di cemkim, xorexora wî dihat. Ez tenê dimam, xew ji çavên min difirya, min ji xwe pirsdikir: ka şahbûna wî herku ez didîtim, ka ew peyvên evînî, yên ku min ni zanibû ji ku derdixistin,, ka hebuna min e ber çavên wî, ew hebûna daxwaz di çavên wî de lihev şaşdikirin?

Va pênc..şeş mehên dawiyê, ez şevê pê de bi tenê rûdinim, li vê rewşa me mijûl dibim. Bi rastî ez bi xwe re jiyan dibime, li hezkirina wî digeriya, ew hezkirina kuda çû..? ew mirovê ku min jê hezdikir çawa windabû, ez êdina bi mirovekî biyanî re dijim, va yî li kêlekê min radikeve, va ne ew e, ez vî nasnakim, û naxwazim nasbikim.

- ezbenî navî wî bi min ne gerege, bîçimî wî bi min ne gerege, î di hundirî wî de bi min gerege, ew jî winda bû, ezê çima bi mirovekî biyanî re bijîm, mirovekî ne ez jê hezdikim, û ne ew ji min, berdewama jiyanê bi wî re mirineke hêdî hêdî ye, ez jî ni karim bi mirineke weha re bijîm.

Dadwer destê xwe bi sistî ji bin çenga xwe rêzgar kir, avête pênûsa xwe, li ser rûpela li pêş wî tiştek nivîsand, îmza xwe li bin xist, û bêku li wan binihêre, bi wan re bi dengekî gellek melûl got: min win jihevdu berdan.

Jin û mêr di ciyê xwe de sar bûn, carekê dudiyan  bi hawakî ne weke berê li hev nihêrîn, li dadwer nihêrîn. Dadwer careke din got: herin.. min win jihev berdan, lê yên di hundirî we de windabûne, dibeku careke din disa lihevdu rast werin, û weke berê ji hev hezbikin: Û zengilê derî du..sê..caran lêxist.