Beşê dumahîkê


Winda ketibu rêya xwe peydakirinê, bi şev û roj weke zemîn bê rawistan li hawir xwe û rojê vediçerxa. Mîna gokekî gerok digera, lingek li çiya û yek li biyabanan bu.
Rojekê li payîzeke dereng ew û komelekî hevalên xwe ji Xamtûr dihatin û ber bi Metîn ve di çûn, li gundê Barholê xwestin li ava Xabûr derbaz bibin. Demê gehiştin nêrîya avê ji nişkê ve bu virvira du balefiran û mîna stêngên arhandî li hindavê veçerxan.
Windayî û hevalên xwe êdî çi çare neman, lewra xwe dibin avê da noq kirin û li balefiran winda bun.
Gava ku dîsan serên xwe bi ser avê xistin, hancî balefir li hindavê rawestan û gullebaran kirin.
Li gullebarankirinê du hevalên wî hatin hingaftin û termên wan weke yên palaxan bi ser avê ketin û li ber kendalî li gel zivreka gerrê vezivirîn û kefa avê ya spî ji xûna wan sor bu.
Windayî jî car din mîna segavan xwe dibin avê da kir û ne derket heta ser di gerrê derbu, û hêdî serê xwe di ber kendalê avxur da derxist û li herdu balefiran nihêrî.
Hindî balefir li hindavê veçerixan êdî ne şîyan Windayî bi bînin, welê windayî ew pir baş di dîtin gava weha li asmên li hindavê vedigeran. Dawîyê balefir ji dîtina wî bêhîvî bun û dîsan paşda vegeran.
Bibu êvareke dereng, rojê hêdîhêdî perên xwe bi ser sapît û kumên çiyan da vediweşihandin jêr û berew avabunê ve diçû.
Ji sarma ava rûbêr, sîxên laşê Windayî weke yên jûjû û sîxuran vekişihabun û gij bibun. Şeqşeqa didanên wî li gel xumxuma zivirkên avê têkel dibu, û rengê wî jî mîna yê kameleon li gel rengê rûbêr yê şîn veguherîbu.
Dîsan Winda û hevalên xwe yên mayîn, li hev kombun, termê herdu hevalên xwe ji zivrekên gerê derxistin, cilên xwe û yên wan jî li ber kirin, darbest çêkirin, danan ser milên xwe û birin bu kevirê Gova. Li ber kevir danan, bi singoyan jêra du jor ji xaka pîr û sohtî avakirin, herdu Winda têda spardin, venijinandin, marşa nîştîmanî bi hevra li ser xwendin û hancî weke gamêşên pîr ketin rê û piştî çend rojan di Lînkî derbun.
Rengên wan mîna yê payîzê gewir bu, xakî bu, gava weke bevran bi kevir û latan ve diçûn ne di hatin dîtin. Tol vedana hevalên wî herdem di naxî da bu, û hergavekê derfet jêr hatibaye êdî mîna benîşt jê venedibu û hemî çaxê çav li benda hatina demî bu.
Gava şevgerên davdoz ji hişaran derdiketin, êdî weke guran berdibun deverê, li şkar û nêçîrên dijmin digeran. Rojekê xwe gehandin devê rêyeke giştî li devera Amêdîyê. Li devê rê weke marên serasin xwe li ser çiwar çelan nepenî kirin, û man li benda nêçîra xwe. Demekê du Îvayên pir ji hembanên goşt hatin û bi ser Windayî da grêl bun, û ji nişkivîn Windayîyan dan ber gulleyên xwe û piranî têda nijnandin, nikrandin û kirin smarte.
Yên sax mayîn jî xwe vekişandin ber devê rê, ku xwestin şerê Windayîyan bikin, welê hindî çavên xwe lê di gerandin windayî ne di dîtin ku gulleyên xwe lê bi reşînin.
Piştî encamdana çalakiyê Winda û hevalên xwe ji wir vekişhan, ber bi doleke kûr ve çûn û di nêv mijê ra winda bun.
Bi hevra ketin rê, diçûn, di axivîn, di peyîvîn û digotin: Windayê bi şiyan peydaye, peydayê bê şiyan windaye.
Ji nişkê ve di rê da li cihekê rawestan, li hev kom bun, destên xwe li yên hev dan û pêkve goftin:Soz tol, û dîsan berdewam meşiyan.
Demekê ketin nêv şovekê, ku cotiyarekî kal, şepirze, tengezar zevîya xwe di kêla, xwe ji cotiyarî ra aşkira kirin, gehiştin rastê, silavek lê kirin, di ber ra burîn û çûn.
Di wê şevê da weke afrîtan dîsan di Lînkî derbun, û li wê derê ketin xelwê, xewê, weke dêwan nivistin, hin jî bun qelawîz û xwe bi hevra guhartin heta spîdê.
Di derdolekî kûr da di hişarê da bun, li her çar rexan şkeftên mîna joran bun, vexeritandî di çîyê da hatibun kolan, dîwarên wan jî ji dûman û dûkêlê reş bibun, refatkên wan jî lîsê balindeyan bun, û zilqê wan pêda rêhtibu û bi xetên spî reng kiribun.
Êvarekê hinek ji hev belav bun, her yek di kuncekê da raza, ketin xeweke kûr, zêrevan jî li serê çîyê çavdêr bun.
Di spîdeyeke hinek dereng da, hew dîtin balefir dîsan li asimên derketin, bu virvira wan, li serê wan kopan veçerxan, dawîyê hêdî danan erdê, hembanên dupa dîsan jê peya bun, û li her çar kinaran belav bun û di wan şîvikan da hatin xwarê.
Zêrevanan pir bi lez peyam gehandin Windayî yê, ku di wî demî da di xewekî kûr da bu. Windayî serê xwe ji xewa şirîn rakir,weke Zalê rast rabu ser xwe, bi lez xwe pêk anî, zincîrên xwe yên mîna gurzên Rosteman diser milên xwera sêrêzî kirin, li hevalên xwe kir qêr û bi lez mîna bevran xwe havêtin latê.
Demekê mêze kirin meşkên dupa mîna kêzên reş wên bi palê da dihên xwarê û berew wan ve di bezin. Winda û hevalên xwe jî li ber kevirên şîn singepê rawestan, bun senger, asteng li pêşîya hêrişgeran, derê çekên xwe xistinê, mîna gijlokê gulle bi serda barandin û meşkên xûnê ji kunan kirin bêjîng û biser rûyê zemînda rêhtin.
Êdî bu êxir zeman, roja man û nemanê. Di danê êvarê da êdî fişareke pir giran ket ser milan, hemû rex li Windayî teng bun, balefir weke dêwan li asimanan veçerxan, gulle weke pelên aterfişanan ji erd û asiman li ser serên wan hatin barandin.
Di rojavabunê da windayîyan cot bi cot xwe dan pişt hev û paşda vekişan, gehiştin serê girekî berz, li hev kom bun û xwe hijmartin, mêze kirin yek jê windaye.
Winda bi rengekî efsorde û posîde li himber hevalên xwe rawesta û jê pirsî: Kî dizane ew li kûye?!.
“Kesê ji me ne dîtiye, kes nizane ew li kûye!”,Hemî li hev zivirîn û gotin.
“Ango ew windaye!”, Windayî li nêv çavên wan nihêrî û got.
“Windaye!”, hemî li hev zivirîn û bi hevra gotin.
“Divê bi hêtin peydakirin!”, dîsan Windayî bi dengek bilind got.
Wê şevê hinek bêhna xwe vedan li wî rêhlê tarîk, ku tenha çend fersengan ji gorepana cengê dûr bu. Li berê spîdê ku hêşta baş ne bibu rohnî,Windayî dûrbîna xwe da ber çavên xwe û li balefiran nihêrî demê kelexên hingaftîyan û birîndaran ji qadê radikirin û yên sax jî hêdîhêdî bi meş paş da vedigeran.
Di danê êvarê da Windayî bun rêz, mîna afrîtan ketin pişt hev, meşiyan û ji nêv wî koxê bilind derketin û dîsan ber bi şûnwarê şer ve çûn. Gava hinek nêzîk bun, çavên hemyan rû bi rû man li sûmayê Windayî yê ku serê wî weke serê Nemrût li ser kevirek spî û mezin hatibu danan. Pora wî ji hev pirtûbelav, vegevizî, veçira bu, eniya wî jî weke qada şerekî giran hatibu hilkolan, rû jî herwekî ku zevîyek li axlêvan bi gêsinan bihêt kaşkerdoxkirin weha hatibu vexîçikandin û veselixandin.
Dev û lêvên wî li ser hev çirisî bun, ku êdî bi asanî ne dihatin vekirin, cobarên xûnê bi ser kevrî da hatibun xwarê û zemînê têhnî vedimêhtin.
Hemî li himber kom bun, bi rêzgirtin silavekî taybetî lê dan, destên xwe danan ser sîngên xwe û li rûxsarê wî yê cengawer mêze kirin, demhûrkekê weke peygeran li cihên xwe rawistan û man bê deng.
Windayî mîna Lînkî serê xwe ragiritbu, bayeke sar li pora wî dida û mûyên wî yên gevizandî mîna davên helizeke ter vedihejandin.
“Ka Ceste?!“, hemî pêkve li hev zivirîn û ji hev pirsîn.
“Ka Ceste ey qehreman?!”, Windayî bi dengeke bilind li Serî kir qêr û got.
“Ka Ceste ey qehreman?!”, Kevirî jî kir qêr û bi dûv Windayî da dengveda.
“Lê bi gerin peyda bikin!”, Windayî li hevalên xwe kir gazî û got.
Hemî bi hevra ketin bi zavê, ku Cesteyî peyda bikin. Carekê ji nişkê ve Kevirî li teraşa li ber lingên xwe nihêrî, Ser jî bi rex ve rawesta û hûrik jorda li teraşê mêze kirin, dîtin reşatiyekê di nêvra xuya kir, demê hinek çeqlên wê ji hev paşvedan, nihêrîn Ceste wê di nêv ra ketî xeweke kûr, cawîdan û sermed.
Ceste rakirin, birin pêş Ser, danan ber kevirê sor û spî, cilên wî yên veqetayî, verêlhayî, veşelhayî dîsan ciwan li ber kirin, kulav dana ser serî, dersok di stûyî werand û dîsan hemyan pêkve silav lê kir.
Bi şûtkan li ser darbestê vebestin, şidandin, danan ser milên xwe, Merg jî weke nêrîyeke kever ket pêşîyê û berew serê Lînkî ve çûn jor. Gehiştin serê Lînkî yê keçel, rût û rewal, bê dar û dirext, tenha hinek têvrî û gûnî lê bun. Bayeke sar weke devê tîxan tîj lê dihat, ku lêvên mirovan di qeşivandin, rû di qelişandin û rondik ji çavan di barandin.
Çiriya paşîn bu, tozekî berfê lê barî bu, rengê wî spîçîl kiribu, welê hêşta weha ne ketibu, ku bibe asteng, belku tenha mîna xûsarê venûsha bu û rûyê wî xûnavê girtibu.
Roj berew avabun diçû, tîrêjên wê yên dawîn di ber tîyên bilind ra sor dikirin û gelîyê Reşava yê kûr hinek rewaşen dikir. Hêdî Winda ji ser milên xwe danan, şal û şûtik jê vekirin, bi rêzgirtin Ser dana ser yek ji wan şalan, Ceste jî bi aramî jê derxistin û danan ber wî bayê tezîn û azad.
Serê Lînkî yê keçel bi singoyan vekelaştin, vekolan heta çokên wan têda berze bun, binistra jorekê danan û piştî demekî kurt dîwar jî bilind kirin. Ser bi ahestane rakirin, bi niwaziş hinartin di jora wî ve, Ceste jî bi dûv ra şandin, derê jorê li paş girtin û Kevir jî mîna kêlekê li hindavê rawesta.
Şalên sor û zer veçirandin, tîtikên wan bi serê darekî darbestê ve helawistin, li hindavî Ser û Cesteyî weke stûnê çikilandin. Bayî li perçemê dida, di hejand û tîrêjên rojê di nêv ra zer dikirin û derfeşê Kawiyan di teyîsand.
Hemî pêkve weke stûnan li hindava Ser û Cesteyî bun rêz, destên xwe danan ser sîngên xwe, lingên xwe weke gulteyan bi hevra kirin cot, marşa nîştîmanî xwendin, û li dawîyê Peyda li hemyan vezivirî, bi dengek bilind û xurt got: Ger Winda neba, da ez nebim.
“Ger tû nebayî, da ez nebim”, Winda jî li cihê xwe li Peydayî nihêrî û got.
“Ger tû nebayî da ez nebim”, Serî jî weke bevrekê sîngê xwe kêl kir, li Cesteyî zivirî û got.
“Ger tû nebayî, da ez nebim”, Ceste jî li Serî zivirî û got.
“Ez jî wê herdem li pêşîya hewe hemyan bim”, Merg jî li hemyan nihêrî û ket pêşiya Pêş, û yên din jî hemî bun rêz û li dûv meşîyan.
“Me hemiyan tenha tû wê li pêş ey Merg”, hemiyan bi hevra gotin, û hêdîhêdî, cot bi cot xwe di patka keçelê Lînkî da berdan jêr û bi hevra bi rê çûn.
Piştî hîngê bi maweyê kêmtir ji heftiyekê, di rojeke ewir û mijgirtî da dîsan Windayî ketin rê û berew şova cotiyarî ve çûn. Hinek ji dûr mêze kirin, cotiyar wê berdewam cotê xwe dike û demê nêzîk bun xwe jêra aşkira kirin.
Demê ku ji nişkê ve cotiyarî nihêrî serên Windayîyan mîna yên afrîtên cinan di latên şovê da derktin, gayên xwe hêlan dibin yoxan da û baz da.
Her rêya cotiyar pêve diçû Windayî mîna kêlan li ber sîngî radiwestan. Dawîyê pir wastiya, kefeke spî bi ber devî ket, henaseyê wî teng bu û di wî seqayê sar da weke borîya sopê hilm ji devî derdiket.
“Manê tû dizanê tû xilas nabê ey xwenenansê bê hebûn”, Winda mîna firîşteyê cankêş li himber rawesta û got.
Êdî cotiyar ji qurtalbunê bê hêvî bu, destên xwe weke tîrokan diber xweda dirêj kirin û serê xwe şor kir.
“Ey serşor!”, Peydayî ji kerb û kîn lê mêze kir û got.
“Bê hebune, xwe nenase, mirîyê saxe, bila nebin yên weke te!”, Ser li alê din li himber rawesta û got.
“Ez ji bu vê xakê, ji bu şova te ya reş vê rencê dikêşim, dimirim, xwe gorî dikim, herdem li pêşim, heta tû şova xwe bi serfirazî bi kêlê, welê tû bihayê min nizanê ey sawîlk û pelîdê serkulind!”, Merg jî mîna mijeke spî li dor zivirî û got.
“Destên wî grêdin wek çeper, bend bikin bi kember, hefsarekê bidin ser, cihorekê bidin ber, taseke cehî bikin ser û bikêşin binê dara di himber”, Windayî li Serî û Cesteyî ferman kir.
Cotiyar vekişandin binê darê, ya ku çante û tovdanka wî bi çeqlên wê da hilawîstî bun.
“Tû pir ji dravan hez dikî, lewra hinde bi zikî!”, Windayî gopalê xwe kir di zikê wî yê mîna meşkê ra û got.
Cotiyarî serê xwe dîsan şor kir û lêvên xwe weke çermê pêlavan li ser hev miçandin.
“Ew tenha ji xwarin û rîtinê hez dike, weke din nizane ji buyî çi di jîtin, tenha weke gayên xwe yên cot jiyanê fahm dike, serê xwe rake ey zewî firoş!”, Peydayî guhkên tifenga xwe dan bin erzînkê û serê wî rakir.
“Ka Pêş bila biçe werîsan ji cotê wî veke û bîne!”, Windayî çavên xwe di nava komê ra li Pêş gerandin û got.
Pêş destê cotiyarî kêşa û bire pêş, li bin çeqlê darê rawistand, werîs li ser hev kire gerî û serê werîsî kir di dest Windayî da.
“Pêş destê wî bigire û baş bîne pêş”, dîsan Winda li Pêş zivirî û got.
“Ev şûjin û benin, di tovdanka wî da bun”, Ceste li hemiyan zivrî, glolka rîsî û sûjin ji tovdangê derxistin.
“Ew jî başe, bila sûjin û ben jî ji wî bi xwe bin!”, Serî rîs û sûjin ji Cesteyî wergirtin û raberî Windayî kirin.
Demê cotiyarî ew gotin ji wan di bihîstin, dilê wî xerab bu, lêvên wî lerizîn, guh kerr bun, ziman şikest, hişk û zuha bu, çav spî bun, stû xwar bu, çok şikestin û ket erdî. Demê weha sistûxav ji hev çû, sernixûn bu, dravdanka wî ji berûkê ket û hinek kaxezên pêncdînarên sor jê belav bun erdî.
“Ev kexazên sor ji xûna Cesteye di berûkên wî da!”, Serî li kaxezên sor mêze kir û got.
“Bila di devî da bihên pêçan û drûn!”, Cesteyî li alê din got.
Pêncdînareke sor kaxezîn rakirin, mîna perê cigarê vepêçan, xistin di devê meşka cotiyarî da, ben bi sûjinê ve kir, û weke papûçgeran ketin ber lêvan û bihevra drûn. Di ber drûnê ra dibu fişfişa lêvên hembana cotiyarî û weke nêriyeke fehl bolbol dikir.
Piştî lêv drûnê, meşka cotiyarî rakirin ser lingan, werîs kir xilf, biser derî da girt, û bi çeqlê darê da hilkişandin jor, Kevirî jî xwe bi lingan da hilawîst heta qenc sengîn bibe û hêsk pê kir.
“Ger yên weke te hêskê nekin, yên weke me henasê na kişînin!”, hemî pêkve li himber meşka cotiyarî rawestan û gotin.
Meşka cotiyarî jî li gel gotina wan bêhn lê teng bibu, bu fişfişa devî û bi erênî got: Immm, û diber imêna wî ra kefeke spî, glîzeke mîna dewekî tîr ji devî verêht erdî û zimanê wî vekişiha der û giyan bi serda çu.