tireja kurdi

Winda
kovan Sindî

Li peravên rûbarê xabûr li derdoleke pir bi dar û dirext, malek bi tenê û hinek ji gund varê bu. Li tenişt xanî dartûyek mezin hebu, ku çeqlên xwe bi ser sivandên xanî da veweşandibun, û kanîyek li havînan avtezî û zivistanan gerim ji bin di herikî.
Li şeveke tarîk û ne gelek dereng ji şevên dawîya kanûna paşîn, Berfîn û Baran herdu zarokên malê çun ser kanîyê ku hinek avê bînin.
Berfîn sê salan ji Baran yê yanzde salî mezintir bu, ya ku bi jîyê xwe yê weha genc, gîsên wê yên dirêj weke du marên reş di ketin ser milan, rû sîs û çav reş bu.
Baranî fanus helgirt û Berfînê jî zerik di dest xwe girt û çun ser kanîyê. Bayeke gelek bi hêz û xurt dihat, demê bi çeqlên dartûyê diket vijên û givên vê dixist.
Her demekê Baranî fanus dida ber tenişta xwe heta ji bayî û barovê bi parêze ku ne vemire. Hinek caran dibu vijêna bayî, gurîya fanusê vediperpitand û ber bi vemirandin dikir.
Berfeke zohr û stûr dar, dirext û derdol dapoşra bun, siruşt poş kiribu, lewra dorûber ji zêdebarîya reşatîya şevê hinek rewşen dikirin.
Herdu zarok gehiştin ser kanîyê, Baran ma ji pîyan ve û fanus ji xûşka ra girt û lê kir ronahî. Berfîn hêdî rûnişt, zerika xwe ya vale da ber ber kanîyê, tijî av kir, rabu ji piyan ve ku bide rê, gava weha rabu û li xwe zivirî sîngê wê rast ma bi sîngê kesekê ve. Çavên wê zîq bun, lêv zuha bun, rû pêtû bu û velerizî.
Baranî jî, fanusa wî ma di dest da û weke mendehoşekê li wî kesê weke dêwaneyan nihêrî, bê zar û ziman man bê deng.
“Netirsin … netirsin!”, ew kes bi dengeke stûr axivî.
“Tu kîyê û vê şevê li vir çi dikê?!”,Baran piçek bi ziman ket û bi lêvên lerzek vepirsî.
“Ez mêhvanim ciwanên min, er hûn îşev min xweyî bikin!”.
“Babê me ne li male!”, Baranî bi deng û rengeke pêtû got.
“Tişt nabe, babê hewe di rêya min da bu û ez wê di rêya wî da, em karwanîyên rêyekê ne!”.
“Ev çi di bêje!”, Baran li Berfînê zivirî û bi dengeke nazik got.
Welê Berfîn weke botekî kevir li cihê xwe mabu bêdeng, tenha herdu çavên wê yên reş weke du tebelan li ber rohnîya fanusê di teyîsîn. Ji sarman, hem jî ji tirsê lingên wê xwe li erdê ne di girtin, destên wê weha vedirecifîn, ku zerka wê ya avê nîve rêhtibu, dawîyê zerika wê ji dest verest û bi ser berfê da rêht.
Ew kes veçemiha zerka wê dîsan ji avê dagirt, kire di dest da, bi çend pêngavan paşda çu, xwe jê dûr xist û dîsan lê winda bu.
Baran û Berfîn bi lez bezîn mal, li goşyê xanî, fanusa wan vemirî, weha li tarîyê meşiyan, bu şepşepa lingên wan di nêv şilova berfê da, demê ser di bersivê hildan mêze kirin ew reş jî wê di bersivê ve û li ber derîyê jorê rawesta ye.
“Ka Gurzo li kuye, qet bi vî reşê şevê nahese!?”, Berfînê bi dengek bilind û bi tirs got.
“Ez nizanim, hergav bi şevan dihat bersivê, lê dibe îşev çûbe ber dergehê gova pêz!”, Baranî lê vegerand û dergeh da paş ku biçin jor.
Li der vekirinê Berfînê weha bi tirs û vebizdayî xwe havêt di jorve, Baran jî bi dûv da çu, lingek xwe di ser derazîngê ra havêt di jorve û yek ma ji derve û li wî kesî nihêrî.
Narê çav bi Berfînê ket demê weha bêreng û vebizdîyayî bi jor ketî, bi lez rabu û çu ber dergehî, mêze kir ew kes mîna stûnekî reş wê li ber dergehî rawestayî.
“Tu kîyê?!”, Narê jê pirsî.
“Ez jî nizanim !”.
“Navê te bixêr?!”.
“Bê navim, hema tu navekê li min bike!”.
“Hih..çi nav li te bikim, çi ji tera bêjim, çi zanim tû kîyê!!”,Narê bi sersurmayî lê mêze kir û got.
“Hema tu helbijêre, bi keyfa teye, tu çi nav bi xwazê bila ew be!”.
“Hun çi di xwazin?!”.
“Min çi arezu û daxwaz ji hewe nînin ji bilî mistek xwarinê pêvetir”.
“Pa tu çi dikê li van çolan, bi tenê vê zivistanê?!”.
“Min arezuyek heye xûşkê, ya li van çolan berze buyî, ez li yekê digerim, yeke weke xwe windabuyî!”.
“Tû bi xwe Winda û li windabuyekê digerê!”, Narê çavên xwe yên pirsgerane ji ser ta pa bi ser bejinê da gerandin.
“Belê... hihhhh!.Winda ewqas bi asanî peyda na be!”, hinek xwe vegrnijand û didanên wî dibin gurzê rîh û simbêlan da spî kirin.
“Aha.., dê fermo, fermo were jor brayê Winda, weha diyare ku çîroka te pir dirêje!”.
Demê Winda bi jor ket û rûnişt xwarê, bi xwera jor ji bêhna siruştî, xakê, daran, keviran û gîyandaran tijî kir.
Herdu zarok jî li alê din yê jorê rûniştibun xwarê, milên xwe dabun hev û bi çavên zîq li wî mirovê mîna Neandertalan dinihêrîn.
Rengê Windayî li bin rohnîya lampê li ber çavên wan hêdîhêdî aşkiratir û xweyatir bu. Çavên wan ji rih û pora wî yên bihostekê dirêj, ku bi salan bu ne hatibun traşîn venedibun.
Saqoyeke xakî gewir li ber bu û serenîşkên wî dirîyayî bun, saqa wî ya rîs jî ji kunan weke bêjîngê bu û engoştên pên wî mîna kêlbên guran di nav ra spî dikirin.
“Niha tu birsîyê?!”, ji nişkê ve Narê jê pirsî.
“Erê xûşkê ez gelek birçî me!”, li gel gotina xwe dest havêt çiwar kevirên qasî hinaran ji ber rextê xwe derxistin û danan bi rex xwe ve.
Çavên herdu biçûkan man li wan herçar keviran, bi sersurmane lê mêze dikirin, welê ji keviran pêvetir tişteke din di dîdeyên wan da xweya ne dikirin.
Narîn çu alîyê kuçkî ku jêra xwarinê amade bike, vegera û dîgek dana ser sopa daran.
Windayî gorên xwe yên şil ji lingên xwe xistin û danan ber hilma sopê ya gerim heta ku hinek zuha bibin. Bi xwe jî, ji pêyan ve xwe li ber germa sopê zuha û gerim kir.
Demê laşê wî hinek gerim bu, ji nişkê ve serê xwe rakir, li Narê zivirî û got: Çi zehmetê nekişîne, eger kuncî hebin hinekan ji min ra bi qute û bîne, ew jî wê ji min zêde be!.
“Min vê êvarê savar çêkiribu ezê dîsan ji te ra gerim bikim!”, Narê hêdî û bi dileke şewat lê vegerand.
“Na…ez savarê naxum!”.
“Çima na xwêêê?!”, Narê dîsan stûyê xwe xwar kir û got.
“Ez jî nizanim çima, dibe ji evîna siruşt be, ji nîgeranîyên Winda be, soz û peymanên wî be- ev tenha dostanî û hevalperwerîya min ya jiyanê ye!”, Windayî serê xwe vehejand, li Narê nihêrî, û dîsan serê xwe şor kir û lêvên xwe li hev vemiçandin.
Bu çingçinga Narê û hinek kuncî di hêwin da qutan, û li gel nûrûyekî nanî danan ber sîngî. Narînê bi rêzgirtin mêdeka nên jêra vekir: Fermo bi nanî bi xwe da tu pê têr bibê, ev nanê tenûrê ye!.
“Ev nan bi êgir hetîye pijandin?”.
“Belê… ger ne bi êgir be, ma wê çawa were pijandin!”, Narê ma mendehoş ji wê pirsê.
“Hevîr li ber tîrêjên rojeke gerim jî dibe nan”, çavên wî hêdî weke yên toriyên dehlan dibin burhan da zîq kirin, li Narê nihêrî û got.
Herdu zarokan bi sersurmane lê di nihêrîn demê weha bi destan weke dêwan xwarin dixwar û ew gotinên xerîb dikirin.
Piştî xwarinê hinek hoşên wî hatin serî, li dorên xwe nihêrî, li Narînê zivirî û got:Ev xanîye pir hatîye guherîn!.
“Erê her tiştê ku xwe dubare bike hin guherînên nû lê di aferin”, Narê destê xwe da ber devê xwe û ji dilekî keserkohtî got.
“Çend caran hatiye xopan û avakirin?!”, li gel gotina xwe Windayî jêhel li karîtan, gultan, girşan û nîrên spîndarê yên avahî mêze kir.
“Ohhh… gelek caran, ez bi drustî nizanim, min ne homartiye!”, Narê destê xwe da ber devê xwe û henaseyekî kûr kişand.
Li alîyê din li ser milê xwe zivirî, çavên wî bi wêneyekê ketin ku bi dîwêr da hilawîstî bu, kûr lê mêze kir, dawîyê rêzek rondikan ji çavan vewerihan ser rû û dîsan berdewam kir: Ev dibe çîyê hewe?.
“Ew babê zarokên min bu”, Narê lê vegerand.
“Hewe ji mêjda ne dîtîye!”.
“Ji peymana Al-Cezayîr û virde, ev bun pênc sal, ku li me berze buye, em nizanin li ku ye, ew jî mîna te windaye!”, li gel vê gotinê mistekî rondikan bi carekê ji herdu çavên Narê hatin xwarê û bi destmaleke reş vemaliştin.
Demê Narîn weha jêra peyîvî hestên wî yekcar nazik bun, reng û rûyên wî sor bun, çav ji hesran pir bun, û rengê Windayî dîsan di dîdeyan da xweya bu û weke xodîkê hat ber çavan.
Çingênên çekê wî yê spî dîsan di guhan da dengvedidan, demê ew xaka weha nerim vedikola û Winda di nêv da vedinixamt.
Dîsan ew dîmen di çavan da dubare bun, kelekî grî hatê û krîskên êgir weke peykanên tîran ji çavan veweşihan û dilê wî yê softe kohtin. Ew pirtikên xwelîya şîn, dihatin ber çavan û hancî bîrên wî heldikolan. Ew kenda şil ya ku Winda têda dihat veşartin dîsan di çavan da geş bu û baweriyên wî têda teyîsîn, hest û hizirên wî hinek aram bun.
Di dil û naxê xwe da li Narê vedigêra:Ez baş dizanim niha ew Windayê bênav li bin kîjan kevir û kevotêye. Ew aramgeha pîroz û cawîdan ku çi kes nikane ceste û gîyanê wî jê bi qetîne û ji hev cuda bikin.
Li gel wan endêşeyan çavên Windayî rast man li Baran û Berfînê, û dibin burhan da her lê nihêrî, dawîyê herdu destên xwe ji hev vegirtin:Werin cem apê xwe, da hewe pêş Windayî ve maç bikim!.
Welê herdu zarok man di cihê xwe da, û qet xwe ne velivandin, li hev zivirîn serên xwe şor kirin, bê deng dilopên rondikan ji çavan bun rêz û bi ser rûyê wan yê nazik da hatin xwarê.
Demekê weha çavên wan man li hev, dawîyê Winda hêdî di cihê xwe da dirêj bu, û piştî demekî kurt di xew çu û bu pixêna wî.
Narê lihêfek bi serda girt, nixamt, vepeçinand, û herdu zarok jî li alîyê din raketin ser cihên xwe, lihêf bi ser xwe da anîn û di xew çûn.
Li spêdeyeke sarezû û tarîk Winda rabu ser xwe, dîsan xwe pêk anî, veşidand, zincîrên xwe di ser milên xwe ra havêtin, çante da pişta xwe, çek da milê xwe û hêdî çu hindava herdu biçûkan her yekê maçek li enîyê da, zivirî, dergeh vekir û derket.
Baran û Berfîn li dengê Gurzoyî hişyar bun, û ji berî her tiştî ji mereqeke mezin li cihê Windayî yê vale mêze kirin.
Piştî hîngê bi du heyvan Narê bi herdu zarokan ve çun Zaxo. Hinek jorda di cadeya yanzdeyî-avdarê da meşîyan, li goşeyê amadeyî ya kiçan ya Bihar li destê çepê jêhel vezivirîn.
Demê li goşeyê xwendingehê zivirîn, ketin di cîhaneke din da, her weke qadeke leşkerî, li hemî rexan leşker rawesta bun, tifegên wan di destan da bun û cade pir bu ji tank û zirîpoşan.
Narîn û herdu zarok li ser piyaderê hinek di nav da meşiyan heta gehiştin ber derê bîmargeha komarî. Gava bi jor ketin, mêze kirin hewşa wê ji mirovan pir bu, û weke kotanekê li hev civîya bun û li erdê di nihêrîn.
Baranî jî carekê xwe di nava wan mirovan ra kûsand û li wî dîmenî mêze kir.
Demê nihêrî, dît kesek li ser çîmenî razandî bu, gulalîyên wî yên dirêj weke kejê çûran bi ser gîyayî da hatibun raçandin û çavên wî li ser hev bun her weke ku di xeweke şirîn da. Betanîyeke reng spîçîl heta sîngî bi ser da hatibu vepoşandin û li hin deran dilopên xwînê têda havêtibun der.
Carekê bu qêjîna Baranî: Berfîî…. Were binihêre, ev Winda ye!.
Xelkên li wir hemî lê zivirîn, bu nimanima wan dibin lêvan da axivîn û bi hevra vesirkandin. Narê û Berfînê jî xwe di nêv wê koma mirovan ra nêzîk kirin û lê nihêrîn.
Dîsan Baran bi dengekî bilind, bi çavên zîq û sersurmane li herduwan mêze kir: Binihêrin ev ewe!.
“Hişşşş ne axive!”, Narê engoşta xwe ya nîşanê da ber devê xwe, çavên wê zîq bun û li Baranî nihêrî.
“Ev Winda ye!”.
“Hişşş … ne ewe, ev Ceste ye!. Were bi zivire, bes dengê xwe bike”, Narê destê wî girt, hêdî bu pispista wê, ji nêv wan mirovan derxist, û diber ra rêzeke firêşan ji bêyî şîyanên wê ji çavan vewerihan û bi ser rûxsarê wê da hatin xwarê.
“Apê min!”,Baran dîsan lê zivirî.
“Na…. ne apê teye, ev Cesteyekî dine!. Were ji vir biçin!”.
“Divê tola wî vekim”.
“Na…were, tû zarokî, tola wî wê ne bi destên te be!”,Narê hêdî destê wî girt û çûn.
“Pa kî wê helîne?!”, Baran dîsan lê zivirî.
“Nizanim, were bes bi axive!”, Narê hêdî lê vegerand.
“Ma ev ne Winda bi xwe ye?!”, dîsan hêdî bu pistpista Baranî û ji Narê pirsî.
“Nizanim, ma tû Tirkî!. Li vir ne axive, heta em herin mal”, Narê devê xwe bir ber guhî û hêdî gotê.
Demê ji nav komê derketin û destê Baranî di destê wê da, ji nişkê ve sê kes bi kincên sivîl li pêşîyê rawistan û pirsa nasnameyên wan kirin.
Narê jî hersê nasname di dest yekê ji wan dan, çavên xwe jê vegerandin erdê û ma li hêvîyê.
“Imm…Narê, Baran û Berfîn. Hun wî kesî nas dikin?!”, li nasnameyan nihêrî, serê xwe rakir û ji hersêyan pirsî.
“Nexêr… em nas nakin!”, Narînê serê xwe rakir, li rûyê wî yê reş nihêrî û bi neyênî got.
“Pa Winda kî bu, hun li ser di peyîvîn?”.
“Nizanim, em li ser çi Windayîyan nepeyîvîne!”, Narê serê xwe hejand û got.
“Belê, hun ji berî niha bi hevra di şêwirîn li ser wî navî. Tu direwan dikê…haaa!”, yekê ji wan palek li Narê da, û paşda xist ser çîmenî.
Kirasê wê ji ser çu û lingên wê heta çokan xweya kirin. Dîsan cilên xwe bi lez bi ser xweda vekişkandin, rabu ser xwe û rûxsarê wê ji şerman mîna pelekê sor bu.
“Em nas nakin!”, Berfînê bi dengê xwe yê nazik lê mêze kir û got.
“Winda kîye, rastîyê bêjin?!.Divêtin em bizanin ew kîye!”.
“Ji berî qasî du mehan yek li me bibu mêhvan, me qet nas nedikir û me navê wî jî nizanî!”.
“Ahaaa…. Ew çi mêhvan bu û li çi di gera?!”.
“Em nizanin ew kî bu û pirsa çi dikir, weke me zanî tenha rêwîyek bu. Em ne zalgehin, ku ji xelkê bi pirsin ka li çi digerin!”, Narê hinek rûyê xwe têkbir û got.
“Baran tûyî?!”, li Baran zivirî û her sê nasname di nav engoştên xwe ra veperixandin û li nav çavan xistin û çun.
Piştî hîngê bi çend rojan dîsan Narîn bi herdu zarokan ve li spêdeyeke zû ji Zaxo berev gund vegeran. Li rasta gundê Boselê ji trombîlê peya bun û li destê rastê yê cadeyê, ber bi aliyê başur ve bi piyan ketin rê.
Baran li pêşîyê diçû, ferseng û fersexekê ji Narê û Berfînê dûr ketibu. Bihareke nûjen bu, gîyayî li mil, li kêrîyan çîlik dabu, li şîvik û mêrgan jî bihostekî vekişiha bu, weha kesk û bijûn bu, ku weke pawanan dihat xweya kirin.
Roj jî bejnekê bilind bibu, çêlekdan bu û dunîya gerim bibu. Pêngav bi pêngav nêzîk komeke darên berûyê bun, ku xwastin hinek bêhna xwe li bin sîhbera wan vekin.
Baranî hêdî pêngavên xwe li ser wan kulîlk û gîyayê nazik ra dihavêtin û hin caran jî li hêvîya Narê û Berfînê radiwesta.
Demê hinek nêzîk bu, mêze kir darek ji wan darên bilind, ku bi sê çeqlên mezin bu, her çeqekê hembanekî reş pêda hilawîstî bu û weke meşkan pêda vedihejîyan.
Hinek li cihê xwe rawesta û lê mêze kir, car din hêdî pêngavên xwe di nêv giyayî ra havêtin û meşiya.
Demê baştir nêzîk bu bala xwe dayê sê hembanên reş, kûtî, genî, her yekê pêncdînareke sor di devî da bu, lêvên wan bi sûjinan hatibun drûn, û her yekê kaxezek jî bi sîngî da hilawîstî bu û bi çeqlên darê ve hêsk dikirin.
Êdî Baran li cihê xwe rawesta, çavên wî zîq man li wan meşkên dev drû demê mêşên reş û stêngên sor bi lêvan ve givegiv dikirin.
Demekê Narîn û Berfîn jî bi rex Baranî ve rawestan û bi sersurmayî li wan himbanan temaşe kirin.
“Ev çîye!”, Berfîn hêdî li Narê zivirî û bi dengekî nizim vesirkand.
Hersêyan hêdî, pêngav bi pêngav xwe nêzîktir kirin û jêhel lê mêze kirin. Careke din bi çend pêngavan paşda vezivirîn, xwe jê dûr hiştin û bi tirs lê nihêrîn.
“Ev ne ew kesin yên li Zaxo pirsa nasnameyên me dikirin?!”, Baran li Narînê zivirî û got.
Gava Narê hûr li cênîkên wan yên weke sapûkên leşkerî, simbêlên şor û lêvên şîn mêze kir, hêdî dibin lêvan da bi xwe ra axivî:Ev ew lêvin yên pirsa nasnameyên dikirin.
“Çûnkî wan pirsa nasnameya kiribun!”, Befînê ji ber tîrêjên rojê destê xwe dabu ber çavên xwe li Narê zivirî û got.
“Ez nizanim ….!”, Narê bi neyênî serê xwe hejand, destê Berfînê girt û da ber sîngê xwe.
“Ka here baş bi nêre ew çi li ser sîngê wan nivîsîye”, Narîn li Baranî zivirî û got.
Baran hêdî, pêngaaav bi pêngav çu binê darê û jêhel lê nihêrî, dît li ser kaxezên bi sîngî da hilawîstî nivêsîbu: Eger hûn bi xwazin bimirin werin ser vê xakê.
Tenha ev hevok bi nivîseke gir li ser sîngên wan hersê kesan hatibu nivêsîn û dibin da jî nivêsîbu: ‘Winda’.
Baranî xwe hilavêt kaxezek ji wan ji sîngê yekê veqetand, û dîsan bi lez paşda vezivirî cem Narîn û Berfînê.
“Da zû ji vir biçin, ev ciheke bitirse”, Berfînê herdu destên xwe di navtenga Narê alandin û xwe di himbêza wê da veçirmisand.
Hersêyan pên xwe sivik kirin û zû ji wir dûr ketin. Bi lez bi rê çun û li hin deran jî di bezîn, jorda çun xwarê û ne rawestan heta gehiştin ava Dûvroyî.
Li wir hinek sekinîn, çavên xwe şûştin, av vexwarin û dîsan bi rê ketin, heta gehiştin serê girekê ku guhîjeke mezin li serî bu. Li bin sîhbera guhîjê rûniştin xwarê, bayeke hînik li rûyê wan dida û xûhdan bi laşî ve di nûshand.
Demê weha ji wir dûr ketin, êdî hest bi aramîyê kirin, û çavên wan man li dîmenên kopên bilind yên ji kevîyên berfê spî. Carekê ji nişkê ve Baranî destê xwe li milê Narê xist û dîsan pêkve li wan darberûyan nihêrîn, dîtin komeke trombîlên leşkerî li wir kom bun û ew hembanên goştî ji wan çeqlên daran vekirin, havêtin di trombîlên xwe da û paşda vegeran.[…] . di dume