|
Ji taybetiyên zarava Kurdaxî
Cankurd
01.11.2007
Di her zaravekê da, hinek taybetiyên cihê hene, ku di
zaravên dî yên zarê me da nînin. Li ba Kurdaxiyan jî –rûniştvanên
navçeya Çiyayê Kurdan li rojavayê Kurdistanê- hinek
taybetiyên zimanî hene ku ta roja îro zarnasan xwe pir bi
wan gêro ne irine… Paristina van taybetiyan paristina zarê
me yî Kurdî ye, ji ber ku kesek -bo nimûne- nikane
bibêje:”zarava Ostfriesen ne parek ji zarê almanî ye, divê
ew bite berşêkirin, an jî bibêje zarava Hicazê tenha zimanê
Erebî ye, ya Yemenê tew ne giring e…”
Lew re hîviya min ewe, ku zarnasên me yên kurdaxî piçekî
zorê bidine xwe, bo paristina vê zaravê û taybetiyên wê, bi
nivîsîna xwe li ser Çiyayê Kurdan, zarava wê, bi civandina
stran, dûrik, çêrok û efsaneyên herêmê û bi rawestana li ser
teviya ferhenga kurdaxî ya gelek kevin û maldar e…
Li ba Kurdaxiyan, gava yek zimandirêjiyê bike û tiştek jê
neyê, dibêjine wî: DEVO.
Nimûne:”Devo, te digot: Ezê wî bixum, va ew hat û te newêrî
bû tiştek bigotayê.”
Gava yek ji derveyê Kurdaxê wilo bibihîse, dibe ku bi asanî
têbigihe mebest ji “Devo” di vir da çî ye, lê hinek peyv û
bêje li ba Kurdaxiyan hene, bi zûkî guhdarên navçeyên dî yên
Kurmancan bi ber nakevin ka ewana çi dibêjin.
Bo nimûne:
- Kêşka:
Yek dibêje: “Ezê rabim yekê li ser çavêd te bidim.”
Yê dî bersivê didêyê: “Kêşka!”
Mebesta yê pêşîn eve: Ezê rabim sîleyekê li ser rûyê te
xînim. Lê ewê dî dibêje: Xwezî, te li min bida. Min dizanî
çi dikim.
- Bêrde:
Mêr bo jina xwe dibêje:“ Te bêrde xoyê xistiyî nav gêrmiyê.“
Bêrde di vir da ciyê peyva Erebî „Cidden“ digire, bi wateya
pir û pir, an gellek…
Ji…e:
Wekî : Ji min e, ji te ye, ji wî ye, ji wan e, ji Salar e,
ji Fatê ye…
Yek dibêje:“Ji te ye, ez nezanim.“ Mebesta wî wilo ye: „Tu
guman dikî ez nezanim.“
- Zar:
Zar di Kurdî da ziman e, ne zimanê ku di devê mirov da, lê
belê dîlê wî yê ku dipeyive. Zarî û zarok jî li ba Kurmancan
tên nasîn, di zaravên wan da hene. Zar li ba Kurdaxiyan bi
wateya „Şans“ jî tê, lê carina ewan pevekê wilo dest pêdikin:
„- Zar, min nanê pêş te xwariye?“
Mebest ji vê wilo ye: „Qey, min nanê pêş te xwariye?”
Gava em têbigihin van bikaranînên kurdaxiyan, emê bi asanî
têbigihin ewana çi dibêjin, lê bi rast di nav wan da gelek
taybetiyên zimanî hene, ku ji ber wan pir caran mirov dide
ser hev lê baş tênagihe xelkê Kurdaxê çi dibêje. Lew re ji
me Kurdaxiyan tê xwestin ku em zarava xwe bi Kurdistaniyên
xwe yên hêja bidine nasîn. Malperên Intêrnêtê delîveyek baş
li ber me vedikin.
|
