|
Ji Selîm Temo
Xebateke Mezin: Antolojiya Helbesta
Kurdî (Kürt Şiiri Antolojisi)
Antolojiya Helbesta Kurdî, ku ji alî
helbestvan û nivîskar Selîm Temo ve
hatiye amadekirin, ji alî weşanxana
Agora Kitaplığı ve hat weşandin.
Antolojî, ku di dîroka Komara
Tirkiyê de karê yekem e, ji du
bergan hatiye pê. Di antolojiyê de
293 helbestvan û 520 heb helbestên
van helbestvanan hene. Antolojî,
dîroka helbesta Kurdî li ber çavan
radixîne ku ji sedsala 8an dest pê
dike û heta sedsala 21î tê. Antolojî
bi du zimanî hatiye amadekirin. Di
antolojiyê de him orîjînalên
helbestan hene, him wergerên wan yên
bi Tirkî. Yekem wezîrê rewşenbirî yê
Tirkiyê Prof. Talat Halman,
pêşgotinek bo antolojiyê nivîsiye.
Di antolojiyê de bi zaraveyên Goranî,
Kirmanckî (Kirdkî, Zazakî), Kurmancî,
Loranî û Soranî helbest hene.
Edebiyat û zimanê Kurdî bi salan hat
qedexekirin. Li gor propagandên
serdestan, tu behrem di zimanê Kurdî
tunebûn. Lê antolojî, derdixîne holê
ku Kurdî, zimanekî gelek dewlemend û
kevn e û xwediyê gelek berhemên kevn
yên nivîskî ye. Di antolojiyê de di
derbarê jiyanname û berhemên
helbestvanan de jî gelek agahî hene.
Antolojî, di dîroka helbesta Kurdî
de antolojiya herî mezin e. Selîm
Temo, ku pênc sal li ser antolojiyê
xebitiye, di pêşgotina xwe de li ser
wêje, helbest û çanda nivîskî ya
Kurdî de îdîayên balkeş davêje holê.
Antolojî, tev tevî hev 1610 rûpelê.
Berga yekem, ji sedsala 8. heta
sedsala 19. didomîne. Berga duwem,
ji helbestvanên ku di sala 1900î û
vir ve de jidaybûne hatiyê pê. Ji
helbestvanên jin ku hezar sal berê
jiya ne bigre heta helbestvanên ku
mirina xwe nivîsîne, ji helbestên
ceman yên herî kevn bigre heta
mesnewiyên mezin gelek
taybetmendiyên balkêş di antolojiyê
de cih girtine. Bi vê antolojiyê,
agahiyên di derbarê edebiyata Kurdî
de tên niqaş û rexnekirin.
Antolojiya Helbesta Kurdî ji bo
nasîna helbesta Kurdî ku bi însafa
dîrokê gîhiştiye îro berhemeke esasî
ye.
Helbestvanên Antolojiyê:
Abdulla Peşêw, Abdurrahman Düre,
Abîdînî Caf, Ahmedê Mîrazî, Ahmed
Muxtar Beg, Alî Qelender, Arjen Arî,
Axîn Welat, Babe Celîlî Dewdanî,
Babe Nawsî Caf, Babe Serhengî
Dewdanî, Baba Yadîgar, Babe Gerçekê
Hewramî, Babe Hatemê Loristanî, Babe
Lorey Loristanî, Babe Nicûmê
Loristanî, Babe Raxê Hemzanî, Babe
Recebê Loristanî, Babe Sirincê
Kelatî, Babe Tahirê Uryan, Balûlî
Dana, Barîyê Bala, Basilyos Şemûn
II., Beroj Akreyî, Bedirxan Sindî,
Bekir Begê Erizî, Berhîm Paşa,
Berken Bereh, Bêhûd, Bêrî Bihar,
Bêwar Brahîm, Boraboz, Can Bapîr,
Casimê Celîl, Cegerxwîn, Celale
Xanima Loristanî, Cemîl Denlî, Cîhan
Ara Xanim, Cîhan Roj, Daye Tewrêza
Hawramî, Daye Xezana Serketî, Deham
Ebdulfetah, Derwêş M. Ferho,
Dilawerê Zengî, Dildar, Diljan, Dost
Çiyayî, Ebdulezîz Hacanî, Ebdula
Goran, Ebdulla Feyzî, Ebdulrehman
Mizûrî, Ebûlberekatê Hekarî, Edeb
Ebdila, Ehmed Begê Komasî, Ehmed
Ebdulla Zero, Ehmed Hardî, Ehmed
Huseynî, Ehmed Namî, Ehmed Pirîsî,
Ehmed Qerenî, Ehmedê Xanî, Elî
Berdeşanî, Elî Herîrî, Emînê Evdal,
Enwer Mayî, Enwer Qadirî, Eskerê
Boyîk, Evdilsemedê Babek, Evdirehîm
Rehmiyê Hekarî, Faîk Bucak, Fatime
Loreya Goranî, Fatma Bozarslan,
Fatma Savci, Fayîq Bêkes, Feqe
Reşîdê Koçer, Feqî Evdilê Borekeyî,
Feqiyê Teyran, Ferhadê Çelebî,
Ferhadê Içmo, Ferhad Pîrbal, Ferhad
Şakelî, Ferîd Xan, Fethullah
el-Şîrîdî, Fêrîk Egît Polatbekov,
Fuat Doğan, Gulîzer, Hacî Qadirê
Koyî, Haris Bitlîsî, Hasan Kaya,
Hassan Îrandost, Hawar Tornecengî,
Hejar, Heme Omer Osman, Hemeseîd
Hesen, Hemîd Bedirxan, Hemîd Emîn
Musa, Hesen Kenoşê Cinûbî, Hesen
Norî, Hesen Silêvanî, Hezar Mêrdî,
Hêmin, Hêvî Berwarî, Hikmet Mehemed
Hirorî, Hişyar Rêkanî, Hizirvan
Ebdula, Hîwa Qadir, Hoşeng Broka,
Hoşeng Osê, Husniyê Bamernî, İlhami
Özer, Îrfan Amîda, Îsmaîl Badî, Jana
Seyda, Jan Dost, Jaro Duhokî, Jîla
Huseynî, Karlênê Çaçanî, Kawa Nemir,
Kejal Ehmed, Kemal Badıllı, Kemal
Burkay, Kemal Necîm, Konê Reş,
Kovan, Kurdî, Lal Laleş, Letîf
Helmet, Liza Xanim, Malmîsanij,
Medenî Ferho, Mehcûrî, Mehfûz Mayî,
Mehwî, Mela Ehmedê Xasî, Mela Eliyê
Beroşkî, Mela Evdilhadiyê Comanî,
Mela Mehemed Elî Hûnî, Mela Mihemed
Koyî, Mela Mehmûdê Yûsifî, Melayê
Bateyî, Melayê Cizîrî, Mele
Borekeyî, Mele Ehmedê Nalbend, Mele
Ehmedê Paloyî, Mele Hesen, Mele
Mensûrê Girgaşî, Mele Mustefayê
Sîsî, Mele Nurulah, Mele Omerê
Rencûrî, Mele Salihê Ahî, Mele
Weysiyê Soktîlî, Mele Xelîlê Sêrtî,
Mele Xidir Riwarî, Mele Zahid, Mem
Bawer, Memê Koêkorta, Mervanê Keleş,
Mestûre Kurdistanî, Mewlana Xalid,
Mewlewî, Miftî Zehavî, Mihemed Teyar
Paşayê Amêdiyê, Mihsîn Qoçan, Mirad
Elî, Mistefa Bisaranî, Mîkayîlê
Reşîd, Mîr Celadet Alî Bedirxan, Mîr
Ehmedê Zengene, Mîr Kamûran Alî
Bedirxan, Monlâ-yı Âlim Ramazân-ı
Abbâsiyan, Mueyed Teyîb, Muhammed
Ubeydullah Efendî, Muhemed Qedrî,
Muhemed Seîdê Mêhrî, Muradxan
Bayezîdî, M. Zahir Kayan, Nalî,
Nazdar Xatûna Şîrazî, Nezîre Ehmed,
Nêrgiz Xanima Şarezûrî, Nûreddîn
Zaza, Osman Mehmed, Osman Sebrî,
Pertew Begê Hekarî, Pêzanê Alîxanî,
Pîremêrd, Pîr Şalyar, Qaçaxê Mirad,
Qadir Qeçax, Qane Muzher, Qedrîcan,
Qirmizî (Şaweys Qûlî), Rastî Hirorî,
Refîq Sabir, Remezan Alan, Remezan
Îsa, Remzî Mele Marif, Reşîdê Kurd,
Rêkêş Amedî, Rênas Jiyan, Rihan
Xanima Loristanî, Rojen Barnas,
Roşan Lezgîn, Sabah Kara, Salih Begê
Hênêyî, Salim, Salim Mustefa
Ebdulezîz, San Sehak, Sebrî, Sebrî
Botanî, Sebrîya Hekarî, Sedîq Hamid
Xalid, Segvan Ebdulhekîm, Seîdê Îbo,
Selam, Selîm Sulêman, Selman Kovilî,
Semen Xanima Dewdanî, Serkeft Botan,
Sey Can, Seyda Salih Yosifî, Seydayê
Hecî Ebdulfettahê Hezroyî, Seydayê
Dilbirîn, Seydayê Keleş, Seydayê
Tîrêj, Seydî Hewramî, Seyfiyê Şoşî,
Seyîd Ekabîrî Xamoşî, Seyîd Elîyê
Findikî, Seyid Yakûbî Mahîdeştî, Sey
Qajî, Silêman Azer, Simko Amedî,
Simoyê Şemo, Siwarê Elxanîzade,
Siyahpûş, Şa Îbrahîmî Eyyût, Şamîl
Esgerov, Şa Xweşînê Loristanî,
Şemsî, Şêrko Bêkes, Şêx Adî, Şêx
Ehmedî Textî, Şêx Es’edê Erbîlî, Şêx
Evdirehmanê Axtepî, Şêx Hesenê
Hekarî, Şêx Îsayê Berzencî, Şex
Mehmed Ekserî, Şêx Memdûhê
Birîfkanî, Şêx Mihemed Can, Şêx
Mihemed Kerbelayî, Şêxmûs Sefer, Şêx
Nûredînê Birîfkanî, Şêx Nûrî Şêx
Salih, Şêx Riza Telebanî, Şêx
Şemseddînê Exlatî, Şêx Tahayê Mayî,
Şêx Xiyasedîn Neqşebendî, Şikoyê
Hesen, Taha Mezher Mayî, Taharê
Biro, Tahir Begê Caf, Tahirê Ruşdî,
Tahirê Şûşî, Tengezarê Marînî,
Tosinê Reşîd, Usivê Beko, ‘Usman
Efendiyo Babij, Vehêl Amedî, Wefayî,
Welat Dilken, Welî Dêwane, Wezîrê
Nadirî, Wîdaî, W. K. Merdimîn, Xalid
Axayê Zêbarî, Xalid Husên, Xanayê
Qubadî, Xatû Mey Zerd, Xatûn Dayrakî
Rezbar, Xatûn Zerbanûya Derzyanî,
Xebat Arif, Xelat Ehmed, Xelîfe
Selîm, Xelîfe Yûsiv, Xelîl Çaçan
Muradov, Xelîl Duhokî, Xerîq, Xurşîd
Xanima Dawaşî, Yay Hebîbeya
Şarezûrî, Yildiz Çakar, Yosif Yaske,
Zîver
Peywendî:
Weşanxana Agora Kitaplığı
Gümüşsuyu Mah. Osmanlı Yokuşu,
Basmacı Han. No 5/1 Taksim -
İstanbul
Tel: 212 243 96 26-27 Faks: 212 243
96 28
www.agorakitapligi.com
tanitim@agorakitapligi.com
|
